Tin kũ

‘Thương một đời đâu phải Tạm Thương’

Vẻ đẹp thực sự của mảnh đất thủ đô không nằm ở những dãy phố lớn, những tòa nhà nguy nga mà nó ẩn mình trong những con ngõ nhỏ, trong sự trầm mặc của thời gian.

Những người mới đến Hà Nội hay chỉ ghé qua vùng đất này như một cuộc dạo chơi vội vàng chắc hẳn sẽ rất ít để mắt đến con ngõ nhỏ nằm khiêm tốn trên trục đường đắt giá, tấp nập bậc nhất Thủ đô – ngõ Tạm Thương.

Sáng sớm đầu hạ tại ngõ Tạm Thương.

Sáng sớm đầu hạ tại ngõ Tạm Thương.

Mặc dù được tiếp giáp, ảnh hưởng chặt chẽ với sự phát triển đô thị cả về chiều rộng địa lý lẫn chiều sâu lịch sử nhưng Tạm Thương vẫn giữ cho mình một nhịp chảy, một hương, một vị, một màu sắc riêng... Đương nhiên, con ngõ này không hề dị biệt với đại cục, nó vẫn vận hành cùng dòng chảy lớn, vẫn mang hơi thở của thời đại nhưng phảng phất đâu đó quanh Tạm Thương, hình bóng, linh hồn của Hà Nội hàng trăm năm về trước vẫn cứ cương quyết quấn quýt lấy từng tấc đất, ngọn cỏ nơi đây. Có lẽ, sự vấn vít của kí ức đã khiến những ai đặt chân lên con ngõ này, đều phải vương vấn, phải “thương” thầm.

Ngay từ tên gọi, Tạm Thương đã mang lại cho chúng ta một cảm xúc miên man, mơn trớn. Chắc hẳn, tên gọi đó đã khiến không ít người phải tò mò, lội ngược dòng để tìm cho ra, truy cho tận sự định danh đầy lãng mạn này. Đã không không ít giả thiết đưa ra, “gọt chân cho vừa giày” với tên gọi “Tạm Thương”.

Đình Yên Thái vào buổi sáng sớm.

Đình Yên Thái vào buổi sáng sớm.

Có hai phe phái đứng trên hai quan điểm để giải thích tên gọi của con ngõ: Lãng mạn – hiện thực, tương ứng với tình và lý. Trên quan điểm của phe “tình” thì rất có thể Tạm Thương được lấy cảm hứng từ câu chuyện của Vua Lý Thánh Tông và Nguyên phi Ỷ Lan. Bởi thời gian đầu, nhà vua chưa thể đưa Ỷ Lan vào cung nên đã đã xây lầu Động Tiên cạnh đình làng Yên Thái để bà ở tạm. Và đương nhiên, chính vì nơi đây đã “tạm” thời ôm ấp, nuôi dưỡng tình thương yêu của hai người nên tên goi “Tạm Thương” cũng ra đời từ đó.

Một trong những “chứng tích” góp phần khẳng định sự “hợp tình” của tên gọi đó chính là đình Yên Thái thờ Nguyên phi Ỷ Lan tọa lạc ở chính giữa con nhỏ ngõ này. Ngôi đền đó là “linh hồn” của Tạm Thương, là sự hiện hữu của lịch sử trầm mặc, là điểm cân bằng giữa quá khứ và hiện tại, níu sự cổ kính của Tạm Thương không bị xói mòn theo dòng chảy khắc nghiệt của thời gian.

Bên trong Đình Yên Thái.

Bên trong Đình Yên Thái.

Nếu như đình Yên Thái là chứng tích cho phe “lãng mạn” thì ở phe “hiện thực” lại có kho thóc thuế tạm của dân làm vật chứng lịch sử, tăng sức thuyết phục cho quan điểm của mình. Vào đầu thời Nguyễn, triều đình đã quyết định đặt ở đây 1 kho thóc thuế (Thương hay Sương là cái kho công cộng để làm việc nghĩa) còn Tạm vẫn theo nghĩa tạm bợ bởi nơi đây chỉ chứa tạm thóc thuế của dân trước khi chuyển vào kho chính. Và tên gọi Tạm Thương cũng ra đời từ đó. Đương nhiên, sự giải thích này có phần thắng thế hơn và nó đã thuyết phục được hầu hết những người quan tâm.

Từ xưa đến nay, Tạm Thương luôn là địa danh chiếm nhiều cảm tình của giới văn nghệ sĩ. Có lẽ bởi nơi đây có đủ khả năng ôm ấp tất cả tâm tình, có đủ kiên nhẫn lắng nghe những tâm tư trầm mặc, có đủ năng lực để gỡ bỏ du khách ra khỏi sự hối hả, giục giã, náo nhiệt, ồn ào của đô thị. Chỉ cần bước chân vào con ngõ, những thứ khiến chúng ta phải phát ngán với cuộc sống hiện đại như lùi dần về phía sau và cứ thế bảng lảng dần, nhường chỗ cho cái mùi, cái vị, cái cảm thanh thanh, cái chất thực sự của đất Kinh kỳ.

Theo thời gian, con ngõ yên tĩnh đã dần nhộn nhịp hơn.

Theo thời gian, con ngõ yên tĩnh đã dần nhộn nhịp hơn.

Thế nên chẳng phải vô tình mà cái tên “Tạm Thương” lại được nhắc đến khá nhiều trong văn học. Và kì lạ thay, bất cứ một tác phẩm nào có “dính dáng” đến hai chữ “Tạm Thương” cũng khiến người đọc phải dốc hết bâng khuâng, dốc hết miên man của mình để chạy theo những cảm xúc mà con chữ mang lại.

“Sương giăng mờ trên ngõ Tạm Thương

Ngõ rất cụt mà lòng xa thẳm

Ngõ bảy thước mà lòng muôn dặm

Thương một đời đâu phải tạm thương.”

Cho đến hiện tại, cái ngõ nhỏ này cũng mang đến cho du khách lắm bất ngờ bởi sự pha trộn khéo léo giữa những mảng màu đối lập. Sáng thì trầm mặc, hoài cổ, tối lại huyên náo, hiện đại. Đâu đó quanh sự huyên náo vẫn có chút cô đọng, lặng lẽ con ngõ có đông đúc vội vã nhưng vẫn in dấu sự thân mật của con người, đâu đó trong cái hối hả vẫn có những khoảng không cho hồi ức, cho tâm linh. Xen kẽ tiếng trong cười nói, mời chào vẫn văng vẳng tiếng vọng từ xa của giếng nước, tiếng xào xạc của lá đa, phảng phất trong mùi vị của sự hiện đại, của những món ăn tân thời vẫn lẫn những dải mùi hương trầm, dải mùi rêu phong của hoài cổ.

Đúng là hiếm có nơi nào vừa ở trung tâm của cơn bão đô thị, vẫn bị cuốn theo quy luật tất yếu của sự phát triển nhưng vẫn mặc nhiên giữ riêng cho mình đặc trưng xưa cũ “bộ ba”: Cây đa – giếng nước – sân đình.

Giờ đây, nhắc đến Tạm Thương, chắc hẳn chúng ta không thể không nhắc đến món nem chua rán thơm lừng ở con ngõ nhỏ này. Nếu những người đứng tuổi tìm đến Tạm Thương để níu chút hoài cổ, để hoài niệm chút Kinh kỳ thì giới trẻ tìm đến Tạm Thương bởi món đặc sản đường phố đầy hấp dẫn.

Những vị thực khách sành sỏi nhất, khó tính nhất có lẽ cũng phải “gục ngã” trước những đặc sản giản đơn ở đây. Vô tình, sự lành lạnh, hun hút của con ngõ lại vô cùng “ăn ý” với cái giòn rụm, dai dai, nóng hổi của những loại nem rán, sự cay nồng nhưng vừa miệng của món nước chấm. Trộm nghĩ, không biết nếu mang nem Tạm Thương ra khỏi Tạm Thương thì liệu món đặc sản đó còn khả năng “gây thương nhớ” được nữa hay không? Bởi cái sự lạ kì của con ngõ, bởi không gian nơi đây mới chính là thứ giữ chân du khách, là thứ gây nên sự khác lạ cho nem rán Tạm Thương.

Rời Tạm Thương, ta lại hòa mình vào dòng người đông đúc, lại trôi theo những ồn ào náo nhiệt. Chẳng biết trước những cơn bão dữ dội của hiện đại hóa, Tạm Thương có còn “bình chân” để giữ níu giữ lấy chính mình hay không?

Và đúng là phải đặt chân đến Tạm Thương rồi mới biết “thương một đời, đâu phải Tạm Thương”.

Bảo Trang

Theo người đưa tin